رفع لکنت زبان و اضطراب

لکنت زبان و اضطراب ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند و بسیاری از افراد مبتلا به لکنت زبان، در موقعیت‌های اضطراب آور این علائم را بیشتر تجربه می‌کنند. در این مقاله به تعریف لکنت زبان و استرس و ارتباط بین آنها میپردازیم و سپس راهکارهایی برای کاهش لکنت در هنگام اضطراب ارائه میشود.

لکنت زبان چیست؟

لکنت زبان (Stuttering) نوعی اختلال روانی در گفتار است که با تکرار، کشیدن صداها یا توقف غیرارادی در حین صحبت کردن مشخص میشود. این اختلال معمولا در دوران کودکی آغاز میشود و ی‌تواند بر توانایی فرد برای ارتباط موثر تاثیر بگذارد.

یکی از راه های کمک کننده برای رفع لکنت زبان کار روی فن بیان و شرکت در کلاس های فن بیان تهران است. در این کلاسها با آموزش تکنیک های مختلف کلامی و افزایش اعتماد به نفس، روی بهتر شدن لکنت زبان شما کار خواهد شد.

انواع لکنت زبان

از نظر نوع لکنت:

1. لکنت کلونیک (Clonic Stuttering) – لکنت همراه با تکرار:

• تکرار صداها یا بخش هایی از کلمات.
• مثال: «مـمـمـن می‌تونم صحبت کنم؟»

2. لکنت تونیک (Tonic Stuttering) – لکنت همراه با کشش یا توقف:

• توقف ناگهانی یا کشش طولانی صداها.
• مثال: «مــــــــــــن می‌خوام بیام.»

3. لکنت ترکیبی (Tonic-Clonic): ترکیبی از تکرار و کشش یا توقف، که رایج ترین نوع است.

از نظر زمان بروز لکنت:

4. لکنت رشدی (Developmental Stuttering):

• شایع ترین نوع.
• در سنین ۲ تا ۷ سالگی شروع میشود.
• معمولا با رشد زبان و گفتار ظاهر میشود و در بسیاری از کودکان به صورت طبیعی برطرف میشود.

5. لکنت اکتسابی (Acquired Stuttering):

در اثر آسیب مغزی، ضربه روحی شدید یا بیماری های عصبی به‌وجود می آید.

به دو شکل تقسیم میشود:

لکنت نورولوژیکی: ناشی از آسیب به سیستم عصبی (مثلاً سکته مغزی، ضربه مغزی).

لکنت روان‌زاد (Psychogenic): ناشی از شوک یا اضطراب شدید.

از نظر شدت و موقعیت:

6. لکنت موقعیتی:

فقط در موقعیت‌های خاص (مثل صحبت در جمع یا با غریبه‌ها) ظاهر می‌شود.

7. لکنت پنهان (Covert Stuttering):

فرد تلاش می‌کند لکنت خود را پنهان کند؛ با جایگزینی کلمات یا اجتناب از صحبت کردن.

نکته:

لکنت می‌تواند تحت تاثیر عوامل زیر شدت یا کاهش یابد:

• اضطراب یا استرس
• کم‌خوابی
• شتاب در صحبت
• حضور افراد ناآشنا

 

اضطراب چیست؟

اضطراب نوعی واکنش طبیعی بدن به استرس است، اما وقتی شدت و تداوم آن زیاد شود، میتواند عملکرد طبیعی ذهن و بدن را مختل کند. اضطراب اجتماعی یکی از شایع ترین انواع اضطراب در میان افرادی است که لکنت دارند.

عوارض اضطراب (Anxiety) می‌توانند هم جسمی و هم روانی باشند و اگر به درستی مدیریت یا درمان نشود، میتواند زندگی روزمره فرد را به‌شدت تحت تاثیر قرار دهد. اضطراب درمان نشده میتواند روی جسم، روان و حتی موقعیت های اجتماعی فرد نیز تاثیر بگذارد.

عوارض روانی اضطراب:

1. بی قراری و تنش ذهنی دائمی
2. کاهش تمرکز و حافظه
3. احساس ترس یا وحشت بی دلیل
4. افکار منفی تکرارشونده (مثل بدترین سناریوها)
5. بی خوابی یا خواب های آشفته
6. کاهش اعتماد به نفس

عوارض جسمی اضطراب:

1. تپش قلب یا ضربان نامنظم
2. تعریق زیاد
3. لرزش بدن یا دست ها
4. مشکلات گوارشی (مثل دل درد، اسهال یا یبوست)
5. درد قفسه سینه یا احساس فشار
6. سرگیجه یا حالت غش
7. تنگی نفس یا احساس خفگی

عوارض اجتماعی و عملکردی:

1. اجتناب از موقعیت های اجتماعی یا کاری
2. کاهش بهره وری در محل کار یا تحصیل
3. مشکلات در روابط بین فردی (با خانواده، دوستان یا همکاران)
4. گرایش به مصرف مواد یا الکل برای آرام سازی

اگر اضطراب درمان نشود، چه می‌شود؟

ممکن است به افسردگی منجر شود.

خطر اختلالات خوردن یا وسواس فکری-عملی (OCD) افزایش پیدا می‌کند.

کیفیت زندگی به‌شدت افت می کند.

 

ارتباط بین لکنت زبان و اضطراب

تشدید لکنت در شرایط اضطراب آور: خیلی از افرادی که لکنت دارند، می گویند که هنگام صحبت در جمع، سخنرانی یا هنگام مواجهه با افراد ناآشنا، لکنت آنها بدتر میشود.

تاثیر متقابل: لکنت زبان میتواند به اضطراب اجتماعی دامن بزند، و اضطراب و استرس نیز به نوبه خود باعث تشدید لکنت می‌شود؛ در نتیجه یک چرخه معیوب ایجاد میکنند.

عوامل روان شناختی: ترس از قضاوت دیگران، شرمساری از لکنت و تجربه های منفی در گذشته می‌توانند اضطراب را در هنگام صحبت افزایش دهند.

درمان لکنت زبان ناشی از ترس

درمان لکنت زبان ناشی از ترس نیازمند رویکرد ترکیبی از رواندرمانی و تمرینات گفتاری است. این نوع لکنت میتواند ریشه در اضطراب، تجربیات تلخ یا ترس از صحبت در جمع داشته باشد.

رواندرمانی به کاهش ترس و افزایش اعتماد به نفس کمک میکند. در حالیکه تمرین فن بیان، تنفس دیافراگمی (مثل مدیتیشن) به بهتر شدن این نوع لکن کمک میکند. بودن در محیط های حمایتی و تمرین منظم با گفتاردرمانگر نقش کمک زیادی به کم شدن تدریجی لکنت خواهد کرد.

 

قبل از خواندن ادامه ی مقاله، از شما دعوت می کنیم کلاس های فن بیان در شیراز را بررسی کنید.

راهکارهایی برای درمان لکنت زبان در هنگام اضطراب

1. تمرین تکنیک های تنفسی

تنفس دیافراگمی (نفس عمیق از شکم) به کاهش تنش جسمی و روانی کمک میکند.

تمرین های یوگا یا مدیتیشن برای کنترل تنفس و آرام سازی ذهن موثرند.

2. گفتار درمانی تخصصی

مراجعه به گفتاردرمانگر آموزش دیده که بتواند روشهایی مثل تکنیک گفتار آهسته، مکث آگاهانه، و روان سازی گفتار را آموزش دهد.

استفاده از تکنیکهای «شکل دهی روانی گفتار» (Fluency Shaping) یا «تغییر لکنت» (Stuttering Modification).

3. درمان شناختی-رفتاری (CBT)

کمک به تغییر افکار منفی نسبت به لکنت و کاهش اضطراب اجتماعی.

آموزش مقابله با موقعیت های اضطراب زا با استفاده از تکنیک های رفتاری.

4. تمرین در موقعیت های واقعی

مواجهه تدریجی با موقعیت های دشوار (مثلاً اول صحبت با دوستان، سپس غریبه ها).

ضبط و بازبینی صدا برای تقویت اعتماد به نفس.

5. تمرکز بر محتوا، نه بر نحوه گفتار

تمرین ذهن آگاهی (Mindfulness) برای کاهش خودآگاهی بیش از حد هنگام صحبت.

تمرکز بر پیامی که میخواهید منتقل کنید، نه بر نحوه گفتن آن.

6. استفاده از ابزارهای کمکی

استفاده از برنامه های دیجیتال یا اپلیکیشن های گفتار که تمرین های روزانه ارائه میدهند.

برخی ابزارهای الکترونیکی نیز می توانند با ایجاد بازخورد شنیداری (DAF) به روان تر شدن گفتار کمک کنند.

7. پشتیبانی اجتماعی

صحبت با افرادی که لکنت دارند (مثلا گروه های حمایتی یا آنلاین).

دریافت حمایت عاطفی از خانواده و دوستان.

 

جمع بندی

در نهایت برا درمان لکنت زبان، قدم اول پیدا کردن دلیل آن است و بعد از آن با تمرین های مربوطه میتوان تا حد زیادی لکنت زبان را درمان کرد. اگر دلیل لکنت زبان شمل، اضطراب و استرس هنگام حضور در جمع است میتوانید با شرکت در کلاس های فن بیان اصفهان، به این ترس خود غلبه کنید و تبدیل به سخنوری ماهر شوید.